Fiil (Eylem) Nedir?

sponsor bağlantılar

Bir oluşu, bir durumu veya bir kılışı kip ve kişi belirterek anlatan sözcüklere fiil (eylem) denir. Eğer bir sözcüğün sonuna “–ma ,-me” olumsuzluk eklerini ya da “–mak ,-mek” mastar eklerini getirebiliyorsak o sözcük fiil demektir. Getiremiyorsak o sözcük, isim soyludur.

* okudu–> okumadı ,okumak

* yazmış–> yazmamış, yazmak

* konuşuyorum—> konuşmuyorum, konuşmak

Bu sözcüklere “-me” ve “-mek” eklerini getirdiğimizde anlamlı sözcükler elde ettiğimiz için bu sözcüklerin fiil olduğunu söyleyebiliriz.

* ağaç–> ağaçma, ağaçmak

Yukarıdaki örneği incelediğimizde ‘ağaç’ sözcüğüne  bu ekleri getiremediğimizi görüyoruz. Öyleyse bu sözcüğün ad olduğunu söyleyebiliriz.

Fiiller, anlattıkları hareketin niteliğine göre değişik özellikler gösterir. Bunları üç grupta inceleyebiliriz:

a) Kılış fiilleri

b) Durum fiilleri

c) Oluş fiilleri

Bunları birbirinden ayırt etmek için şu kullanışlı bilgiyi kullanabiliriz:

* Eğer bir fiil geçişli ise (yani ‘neyi’, ‘kimi’ sorularını sorduğumuzda yanıt alabiliyorsak) kılış fiilidir.

* kırmak ,atmak , okumak, yazmak, ezmek,dövmek,yolmak,çizmek.

Bu fiillere ‘neyi kırmak?, neyi atmak…’ sorularını yönelttiğimizde anlamlı bir yanıtlar alabiliyoruz. Öyleyse bu fiiller geçişlidir ve geçişli olduğu için de kılış fiilidir.

* Fiil, öznenin kendi iradesi dışında geçirdiği değişimi anlatıyorsa ve bir hareket bildirmiyorsa o fiil oluş fiilidir.

* sararmak, yaşlanmak, uzamak, paslanmak, büyümek, solmak, acıkmak…

Bu fiiller, bir hareket bildirmediği için ve eylem, öznenin kendi isteği dışında gerçekleştiği için oluş fiilidir.

* Fiil, öznenin kendi iradesiyle, yani kendi isteği ile gerçekleşiyorsa ve fiil bir hareket ifade ediyorsa o fiil durum fiilidir.

* yürümek, oturmak, gitmek, çıkmak,ağlamak…

Bu fiiller, bir hareket bildirmektedir ve bu hareket kişinin kendi isteğiyle gerçekleşmektedir.  Bu yüzden bunlar durum fiilleridir.

Not: Durum fiilleri ve oluş fiilleri geçişsiz fiillerdir.

 

CEREN ÇALICI

ceren.calici@gmail.com

 

 

Bir önceki yazımız olan Doğal Sayılar başlıklı makalemizde 9. sınıf doğal sayılar, dogal sayilar ve doğal sayılar konu anlatımı hakkında bilgiler verilmektedir.

Yorum yapın