Cümlede Anlam – Konu Anlatımı

sponsor bağlantılar

 

Sözcüklerin anlamlı bir şekilde bir araya gelmesiyle oluşan, duygu düşünce, istek ve işlerimizi belirttiğimiz yapıya cümle denir.

Şimdi, anlam yönüyle cümle türlerini irdeleyeceğiz.

 

ANLAM AÇISINDAN

Öznel Anlatım

Doğru ya da yanlış oluşu kişiden kişiye değişen; kesin sonuçlar barındırmayan cümlelere öznel cümle denir. Bu cümlelerde “bence” anlamı barınmaktadır.

“Bu çocuk çok zeki.”  cümlesindeki zeki sıfatı öznel bir ifade olduğu için öznel anlatım vardır.

“İzmir’in dağları; hayran kalınmayacak gibi değil. “ hayran kalınmayacak gibi sözcük öbeği, kişisel bir fikri belirttiği için öznel anlatım bulunmaktadır.

 

Nesnel Anlatım

Doğruluğu ya da yanlışlığı kişiden kişiye değişmeyen; sabit bir sonucu olan cümlelere nesnel cümle denilir ve bu cümlelerin kullandığı anlatıma nesnel anlatım denir.

“Bu yaz Bornova’ya 1 milyon turist gelmiş.”   Burada herhangi bir şekilde duygu düşünce belirtilmemiştir. Bu nedenle nesnel anlatım kullanılmıştır.

“Bölümümüz her gün 2 kere temizleniyor.”  Burada da aynı şekilde öznel bir kanı ya da bir duygu düşünce yoktur. 2 kere temizlenmesi her kişi için aynı derecede doğruluğa sahip olduğu için nesnel cümledir.  

 

Şart (Koşul) Cümlesi

Bu tür cümlelerde, bir durumun gerçekleşmesi için belirli bir koşulun sağlanması gerekmektedir.

“Her gün batımında beni düşünmeni diliyorum.” 

“Okula gidersen notlarını yükseltebilirsin.”

“Sabah olsun, baban gelecek.”

Yukarıdaki cümlelerin hepsinde, bir durumun gerçekleşmesi için bir başka durumun gerçekleşmesi gerekmektedir.

 

Sebep-Sonuç Cümlesi

Bu tür cümlelerde, iki olay arasında sebep-sonuç ilişkisi bulunmaktadır. Bir durumun oluşmasının sbebi bir diğer durumdur.

“Yarın İstanbul’a gideceği için gelemedi bugün.”   Bu cümlede İstanbul’a gidilme durumu; bugün gelinememesinin sebebi durumundadır.

“Otoyoldaki kazalar bu yıl binlerce can kaybına sebep oldu.”  Bu cümlede otoyolda gerçekleşen kazalar, can kayıplarının sebebi durumundadır.

 

Amaç-Sonuç Cümlesi

Bu cümle türünde bir bir davranışın amacı ve bu davranıştan doğan sonucu aynı cümle içerisinde verilir.

“Okula gitmek istediği için sizinle gelmedi.” Bu cümlede gelmeme olayının amacı okula gitmek istenmesidir.

“Beni dinlememek için arkadaşlarıyla konuşuyormuş gibi yaptın.”  Bu cümlede arkaşlarıyla konuşma durumunun temel amacı kişiyi dinlemek istememektir.

 

ANLATIM AÇISINDAN 

Doğrudan Anlatım

Bu anlatım türünde, bir başkasının sözünü direk alıp cümle içinde kullanılır. Tırnak işareti bu cümlelerde vazgeçilmezdir.

“İçeri gel!” diyerek; genç çocuğu mutfağa çağırdı.

“Ben seni ne kadar büyütsem de yine çocuksun, yine çocuksun.”

“Ne zaman Ankara’ya geleceksiniz?”

Bu cümlelerde, söylenen sözler direk (hiçbir değişiklik yapılmadan) aktarılmıştır.

 

Dolaylı Anlatım

Bu cümlelerde ise bir başkasından alınan cümle dolaylanarak; cümlenin nesnesi durumunda kullanılır.

Yarın akşam Bornova’ya gideceğini söyledi.

Herkesin bir gün kendisine hak vereceğini söyleyip duruyordu. 

Mehmet ile aralarının çok iyi olmadığını anlatmış Elif’e.

Yukarıdaki cümlelerde görüldüğü gibi “bunu dedi”, “şunu söyledi” gibi tabirler yerine fiilimsi kullanılarak bir cümle oluşturulur.

Bir önceki yazımız olan Doğal Sayılar başlıklı makalemizde 9. sınıf doğal sayılar, dogal sayilar ve doğal sayılar konu anlatımı hakkında bilgiler verilmektedir.

Yorum yapın